Het is volop zomer en toch zijn er bomen waarvan het blad verkleurd. Bomen met dikke knobbels en scheuren in de stam of met een roodbruin gekleurde substantie op de stam. Bomen met een merkteken op de stam ten teken dat ze gekapt moeten worden. Lange wegen met bomen die gekapt moeten worden. Vruchten die vallen en nog lang niet rijp zijn. Bomen met een verminderd weerstand waardoor schimmels en bacteriën toeslaan en de boom langzaam ziek maken tot ze sterven.

Basiselementen voor een boom om te groeien. De ontwikkeling van een boom is afhankelijk van licht, voldoende water en voldoende voedingstoffen. Het zijn de basisbehoeften voor een boom om goed te kunnen groeien. Is een van de voorwaarden afwezig niet aanwezig of niet voldoende aanwezig door o.a. aanhoudende hoge temperaturen en het uitblijven van regen, dan kan de boom stress vertonen. Stress bij een boom kan eveneens ontstaan door ingrijpende veranderingen in de omgeving (tot kilometers ver), zoals verbouwingen, wegenbouw of een antennemast voor de mobiele communicatie in de omgeving. Stress wat zichtbaar is aan de verkleurende bladeren in de zomer, aan de stam van de boom of aan het doodgaan van de boom. Stress van een boom zorgt er namelijk voor dat de weerstand van een boom lager wordt en de boom gevoelig wordt voor schimmels en bacteriën.
Een netwerk van schimmeldraden (mycelium) in de beukenboom.

De stam van een boom. De stam van een boom geeft stevigheid aan de boom en zorgt voor het transport van voedingsstoffen en water tussen de wortels en de bladeren, de sapstroom. Aan de buitenzijde van de stam bevindt zich de schors. Het buitenste deel van de schors is de bast welke uit kurk bestaat. Onder de bast zit de weefsellaag waar de nieuwe cellen worden gemaakt (cambium) en de boom laat groeien. De schors en de bast worden vaak als een geheel gezien en worden samen bast genoemd maar ook wel schors.

Stamverandering door celnecrose. Door externe invloeden krijgen schimmels en bacteriën de kans om een boom aan te tasten. Schimmels en bacteriën die bladeren en de weefsellaag van de stam aantasten waardoor het blad verkleurt en de stam vreemde aantastingen gaat vertonen. Aantastingen als knobbels, scheuren en verkleuringen van de stam. Onderzoek in 2009 door het Wageningen Universiteit Researchcentrum heeft in 2018 nog geen oorzaak gevonden voor deze aantastingen. Wel is duidelijk dat het in veel gevallen de buitenste bastlaag van de boom betreft en celdood van de weefsellaag (celnecrose), de oorzaak is. Of de basis van de celdood van bomen een omgevingsfactor (abiotische) of de invloed van een levend organisme (biotisch) is, in 2018 nog onduidelijk. Gevolgen veroorzaakt door celdood in de buitenste cellaag zijn wel duidelijk. Het geeft:

-bastknobbels:

-bastlijnen;

-groeiafwijkingen;

-bastbloedingen;

-harsblaasjes bij naaldbomen.

Bastknobbel

Bastknobbels. Bastknobbels ontstaan in Europa (en Nederland) steeds vaker op loofbomen. Loofbomen met een gladde stam krijgen steeds vaker kleine houten knobbels op de boomstam. Vooral de bomen in het stedelijk gebied vertonen deze bastknobbels. Bastknobbels waar wetenschappelijk van bekend is dat ze ontstaan door verstoort celgedrag. Volgens onderzoek van het Wageningen Universiteit Researchcentrum (WUR) blijkt dat in bastknobbels een afgestorven cel zit waar weefsel omheen groeit.
Bastlijnen. Dunne witte horizontale en verticale lijnen die spontaan ontstaan op de bast van naald- en loofbomen. Door het necrotiseren (afsterven) van de cellen in de buitenste weefsellagen van de stam, ontstaan er dunne witte lijnen als potloodstrepen die vaak met drie of vijf lijnen op gelijke afstand van elkaar verschijnen op de stam. Bij verdere groei van de boom ontstaat er scheurvorming van de stam, waardoor schimmels en andere ziekteverwekkers kunnen toeslaan.

Bastscheuring.

Bastscheuringen. De oorzaak van een bastscheuring zijn de vorming van bastlijnen. Vooral bomen in een stedelijk gebied vertonen bastlijnen die overgaan in bastscheuringen. Bomen buiten de invloed van een stedelijk gebied (bosgebieden), hebben niet of nauwelijks bastscheuren.
Groeiafwijkingen. Takken groeien normaal gesproken vrij recht naar het licht toe. In stedelijke gebieden vertonen veel bomen echter takken met golvende bewegingen en takken die naar beneden groeien in plaats van naar boven. Bekend is dat het aardmagnetisme invloed heeft op de groeiwijze van boom en takken. Uitgezocht moet nog worden of de elektromagnetische velden van de mobiele telefonie eveneens invloed hebben.
Bastbloeding.

Bastbloedingen. Uit vlekken en/of scheuren op de stam komt vocht wat eerst helder is maar stroperig wordt en verkleurd naar donkerbruin. Als deze vloeistof opdroogt blijven er op de bast korstvormige, donkere roestvlekken achter. Bij de bloedende boom gaat de bast onder de stam rotten en neemt in vitaliteit af tot de boom niet meer kan overleven. In 2002 kwamen de eerste meldingen binnen van de bloedende paardenkastanjes en in 2004 waren veel paardenkastanjes in het land aangetast. Er wordt onderzoek gedaan naar het ontstaan van de bacterie, de verspreiding en invloed van stressfactoren en afweermechanisme van de boom.
Harsblaasjes bij naaldbomen. Het voorkomen van harsblaasjes wordt in het stedelijk gebied steeds meer gesignaleerd. Of dit een gevolg is van recentelijke veranderingen in het milieu, moet nog onderzocht worden.

Wetenschappelijk onderzoek van de invloed van elektromagnetische velden (straling) van de mobiele telefonie
De Wageningen Universiteit onderzocht in 2010 de mogelijkheid of elektromagnetische stralingsbronnen, zoals zendmasten, de gezondheid van bomen kunnen aantasten (abiotische oorzaak). Essen in kweekruimten werden drie maanden lang blootgesteld aan zes geplaatste wifi punten (met hoogfrequente elektromagnetische velden) op 50 tot 300 centimeter afstand. Als gevolg van het afsterven van de boven- en onderepidermis (opperhuid) van de bladeren kregen de bladeren een loodglansachtige kleur wat leidde tot verdroging, achterblijven in groei en bladsterfte. Essen in eenzelfde kweekruimte, maar dan zónder stralingsbelasting van de wifipunten, bleven wel gezond. Na veel onrust over deze uitslag werd in 2014 besloten om het onderzoek te herhalen met als uitslag: ‘er is geen enkele aanwijzing dat het afsterven van bladeren iets te maken heeft met de elektromagnetische velden van de wifipunten’.

Schimmels en bacteriën groeien onder invloed van elektromagnetische velden. In 2007 kwamen wetenschappers erachter dat in het verwoeste gebied van de kernreactor Tsjernobyl een schimmel floreerde. De schimmel leefde van de straling die nog altijd aanwezig is in het gebied waar in 1968 een ernstig ongeluk met de kernreactoren van de kerncentrale Tsjernobyl (Oekraïne) plaatsvond. Het gaf een reden om onderzoek te doen naar schimmels en elektromagnetische velden.

Schimmels groeien 600 maal sneller. Straling van de mobiele telefonie en schimmels werden dan ook een onderzoeksthema van Dr. Dietrich Klinghardt, MD PhD. Zijn onderzoeken tonen eveneens aan dat schimmel, onder invloed van elektromagnetische straling, 600 maal meer biotoxines (giftige stoffen) gingen (en gaan) produceren. In een onderzoek uit Zwitserland is een experiment gedaan waarbij schimmelculturen werden opgekweekt en waar stralingswerend gaas over de kweek werd gelegd (de kooi van faraday). Per dag werd gemeten hoeveel biotoxines de schimmels produceerden. Vervolgens werd na een bepaalde tijd het stralingswerend gaas verwijderd en werden de schimmelculturen met elektromagnetische straling van TL-lampen, computer en zendmasten uit de buurt bestraald. Meting elke dag gaf aan dat door de elektromagnetische velden de schimmels tot wel 600 maal meer biotoxines gingen produceren. Sterke en giftige biotoxines om zichzelf te beschermen tegen de elektromagnetische velden.

Uitbraken van boomziekten. Bomen die schimmels of bacteriën oplopen gaan dood en vanwege het gevaar van dode bomen, worden bomen met stam- of bladverandering, voortijdig en massaal gekapt. In Nederland zijn in de 21ste eeuw verschillende grote uitbraken van bomenziekten geweest. Rond de 21ste eeuw toen ook de groei van de mobiele telefonie enorme sprongen maakte. Namelijk:
• de iepziekte die na de eeuwwisseling een nieuwe ziektegolf onder de iepen in Nederland bracht veroorzaakt door een schimmel en verwelking geeft van bladeren waardoor de boom gedoemd is te sterven;

• de bloedingsziekte bij de paardenkastanjes in 2004. Roestbruine natte plekken ontstaan op de bast van de boom die stroperig gaat bloeden. Als de stroperige vloeistof opdroogt blijven er korstvormige roestvlekken achter en onder deze plekken sterft het weefsel en ontstaan scheuren in de bast. De oorzaak is een bacterie;

• de essentakziekte. In 2010 bij essen de essentakziekte geconstateerd die wordt veroorzaakt wordt door de schimmel; vals essenvlieskelkje. De bladeren krijgen eerst bladvlekjes wat gevolgd wordt door een verkleuring van het hele blad. Het blad zal afvallen en de schimmel gaat via de bladsteel de takken in waardoor ook de bast en het cambium worden aangetast. Dit leidt tot verstoring van de sapstroom wat zichtbaar wordt door verwelkte bladeren en afsterving van takken;

• de roetschorsziekte bij esdoorns in 2014. De roetschorsziekte wordt veroorzaakt door de schimmeldraden van een zakjeszwam. De sporen van de schimmel verstoppen de vaten en veroorzaken cambiumnecrose, verwelkende bladeren en een openscheurende bast. De sporen besmetten andere esdoorns maar ook voor mensen zijn deze schimmels niet zonder risico.

Bronnen

http://www.boomaantastingen.nl/index.html

http://www.vartago.be/blog/detail/hoe_zieke_boom_-_soorten_boomziektes_herkennen

https://www.boomzorg.nl/upload/artikelen/bz212klimaatverandering.pdf

http://www.boomaantastingen.nl/Boekje%20BOOMAANTASTINGEN.pdf

http://edepot.wur.nl/164631