In de eerste helft van 2020, vindt de Multiband-frequentieveiling plaats voor de vijfde generatie mobiele netwerken (5G). Op 5 december 2019 is de consultatie voor de frequentieveiling in Nederland begonnen en in het voorjaar van 2020 wordt door het Agentschap Telecom de 700, 1400 en 2100 megahertz (MHz) frequentiebanden geveild. De Europese Commissie heeft echter gekozen om de 3,5 gigahertz (GHz) frequentieband voor 5G te gebruiken in heel Europa, samen met de 26GHz-band. Maar de veiling van de 3,5GHz-band vindt in Nederland pas in 2022 plaats. Toch is 5G in Nederland landelijk al actief, zoals de Europese Commissie dat wil. Hoe kan dat?

Frequentiegebruik voor de lidstaten van Europa
De Europese Commissie komt in 2016 met het Actieplan voor de ontwikkeling van 5G. Met het Aktieplan voor de ontwikkeling van 5G, wil de Europese Commissie een gecoördineerde Europese aanpak. Europa dringt aan om in 2020 te kiezen voor gezamenlijke frequentiebanden voor 5G. 5G is de vijfde generatie mobiele netwerken en de opvolger van 4G. Door de Europese Unie worden hiervoor de volgende drie voorkeursfrequenties voor 5G aangewezen voor haar 28 lidstaten waaronder Nederland. De gezamenlijke frequentiebanden zijn:
-700 megahertz (MHz). Deze frequentieband is vooral geschikt voor toepassingen voor Internet of Things (IoT);
-3,5 gigahertz (GHz). De meeste draadloze apparatuur is geschikt voor deze frequentieband;
-26 gigahertz (GHz). De 26GHz-band kan erg hoge datasnelheden ondersteunen.

Andere punten uit het Actieplan zijn o.a. dat:
-de genoemde frequentiebanden beschikbaar gesteld moeten worden in 2020;
stappenplannen en prioriteiten op elkaar afgestemd moeten worden om 5G in alle lidstaten gecoördineerd uit te rollen;
-een snelle uitrol in grote stedelijke gebieden en langs belangrijke transportroutes bevorderd worden;
voor 2020 er in iedere lidstaat van de Europese Unie, minimaal één stad een 5G-netwerk moet zijn;
-de Europese Unie alle nationale wetgeving op telecommunicatiegebied gelijk gaat trekken in Europees verband.

Voldoet Nederland aan het Europees frequentiegebruik in 2020
Neen. Want om de drie genoemde frequentiebanden, op Europees niveau te gebruiken voor 5G in 2020, kan Nederland niet aan voldoen. Alleen de 700 megahertz frequentieband, die loopt van 694MHz tot 790MHz, kan in 2020 geveild worden in Nederland en daarna ingezet worden voor 5G. Deze frequentieband was tot 2017 in gebruik voor de digitale ethertelevisie en na 2017 vervangen door nieuwe technieken die het signaal van de 700MHz-band voor de digitale televisie doorgeven. De band krijgt per 1 januari 2020 de bestemming voor ‘mobiele communicatie’. De 700MHz-band wordt geveild bij de Multiband-frequentieveiling in 2020 vóór 30 juni, de 3,5GHz-frequentie in Nederland is nog in gebruik en voor het gebruik van de 26GHz-band is eind 2019 geen duidelijkheid hoe deze ingezet gaat worden voor 5G.

De 3,5GHz-frequentie
Radiogolven met frequenties in de buurt van een gigahertz (GHz) worden ook wel microgolven of centimetergolven genoemd. De 3,5GHz-frequentie wordt door de Europese Unie aangewezen als dé belangrijkste frequentie voor 5G. In Nederland is deze frequentie in gebruik door de Nederlandse inlichtingendiensten, in het Friese Burum. Het kabinet heeft in 2018 besloten om dit interceptiestation voor satellietcommunicatie naar het buitenland te verplaatsen en de frequentieruimte vrij te maken voor 5G. Een definitieve plek voor het station is eind 2019 nog niet gevonden en de 3,5GHz-frequentie zal in 2022 geveild worden.

De 26GHz-band
De Europese Commissie heeft de 26GHz-band aangewezen voor 5G en lidstaten mogen belangstellenden (telecomproviders) vanaf eind 2020, de frequentieruimte tussen 24,25 en 27,5GHz (de 26 GHZ-band) laten gebruiken voor het 5G-netwerk. De 26GHz-band bestaat uit meerdere frequentieblokken in het zogeheten mmWave-spectrum met golflengten die variëren van 10 millimeter tot 1 millimeter, de terahertz-golflengten of submillimeter-golflengten. Het bovenste frequentieblok is aangewezen voor defensie. Een ander gedeelte van de 26 gigahertz band wordt gebruikt voor straalverbindingen (point-to-point, straalverbinding of vaste verbinding). Voor het gebruik van 5G komen de verbindingen op zeer korte afstand van de gebruiker, waar de signalen in kleine bundels gericht worden op de draadloze apparaten. Hoe deze frequentieruimte in Nederland gebruikt gaat worden voor 5G is begin 2020 nog niet duidelijk. De opties zijn:
-landelijk veilen;
-de vergunningen lokaal of regionaal, op volgorde van binnenkomst, gunnen onder een groot aantal partijen;
-verdelen op afroep.

De Multiband-frequentieveiling is een veiling van de overheid
De overheid is de eigenaar van de ether en de Multiband-frequentieveiling is een veiling waarmee de frequenties voor mobiele communicatie worden verdeeld onder belanghebbenden. Een Multiband-frequentieveiling wordt uitgevoerd door het Agentschap Telecom, dat onderdeel is van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Frequentieveilingen die de overheid miljarden euro‘s kan opleveren. De laatste frequentieveiling was in 2012 en heeft de staatskas 3,8 miljard euro opgeleverd. Bij elke veiling wordt bekend gemaakt hoeveel jaren de frequenties geldig zijn voordat ze opnieuw geveild zullen worden.

De te veilen frequentiebanden in 2020
Nederland kan de 3,5GHZ niet veilen in 2020 maar wel frequentieruimte om 5G te gebruiken in 2020. Door de veiling in 2020 kunnen de mobiele providers een 5G-netwerk activeren zonder de 3,5GHz-band. Dit is technisch mogelijk door gebruik te maken van het bestaande 4G-netwerk en de 700MHz-band. Het 4G-netwerk maakt bijvoorbeeld gebruik van de 800MHz en 1800MHz-frequenties. Wanneer 20MHz van de 1800MHz-frequentie wordt gecombineerd met 10MHz van de 800MHz-frequentie zit de frequentie tussen 4G en 5G in: het 4G+ of 4,5G-netwerk. LTE Advanced heet de techniek die het mogelijk maakt om meerdere 4G frequenties te gebruiken voor 4G+. Geveild worden in het voorjaar van 2020 de 700MHz-band en de frequentiebanden die verlopen zijn en opnieuw worden geveild. De:
-1400MHz-band. De 1400MHZ-band heeft een aanvullende frequentie voor de 800MHz-band, die ingezet wordt voor 5G;
-2100MHz-band. Frequenties die gebruikt zijn voor 3G en 4G en die gebruikt kunnen worden voor 5G.

Deze nieuwe frequentievergunningen worden uitgegeven voor een periode van 20 jaar.

Drie telecomproviders in Nederland
In 2020 zijn Nederland zijn de volgende telecombedrijven actief:
-KPN;
-VodanfoneZiggo;
-T-Mobile/Tele2.

Consultatie frequentieveiling in Nederland
De staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat heeft op 5 december 2019 bekend gemaakt dat het recht om de frequenties te kopen via de Multiband-frequentieveiling zal plaats vinden in 2020, vóór 30 juni. Elke frequentieveiling heeft zijn eigen regels waar belangstellenden op kunnen reageren, de consultatie. De regels voor de frequentieveiling van 2020 zijn 5 december 2019 vastgesteld en de consultatie duurt zes weken. Regels zoals:
-de hoeveelheid frequentieruimte die er maximaal gebruikt mag worden;
-het wanneer en hoe in te schrijven;
-de startprijzen die er gehanteerd worden.

Voldoen aan de eis van Europa
Met de eerste frequentieveiling in 2020, zonder de 3,5GHz-band, voldoet Nederland wel aan het Europees telecommunicatiebeleid dat eveneens in het actieplan voor de ontwikkeling van 5G, aangeeft dat alle lidstaten van Europa in 2020 minimaal één stad met een 5G-dekking heeft.

5G actief in 2019
In Nederland zijn voor verschillende locaties vergunningen gegeven om te experimenteren met de uiteindelijke 5G frequenties en is 5G zelfs landelijk actief, door middel van het bestaande 4G-netwerk* en na de Multiband-frequentieveiling in 2020, met de 700MHz-band. Vanaf 2018 mogen providers in Nederland, met een vergunning, 5G testen met de technologie van de 700MHz-band, de 3,5GHz-band en de 26GHz-band. Getest wordt er in:

Landelijk bereik 5G in Nederland
In oktober 2019 geeft de overheid bovendien aan de drie providers in Nederland, een vergunning van een jaar, om 5G, landelijk aan te bieden door technieken van het 4G-netwerk te gebruiken. Deze vergunningen lopen van oktober 2019 tot oktober 2020.

Frequentieveiling in 2022 van de 3,5GHz
Omdat er in 2020 nog geen plek is gevonden voor het interceptiestation voor satellietcommunicatie, is de veiling van de 3,5GHz-frequentieband in Nederland, begin 2022 gepland. In het najaar van 2022 kan de 3,5GHz-frequentieband dan ingezet worden voor 5G, volgens het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Bronnen en referenties
• Inleidingsfoto: Pixabay (Pixundfertig)
• https://nl.wikipedia.org/wiki/5G#Nederland
• https://www.computable.nl/artikel/nieuws/mobility/6536530/250449/aivd-maakt-weg-vrij-voor-landelijk-5g-netwerk.html
• https://www.kennisplatform.nl/wanneer-komt-5g-en-wie-beslist-dat/
• https://www.antennebureau.nl/antennes-en-techniek/5g-en-antennes
• https://www.agconnect.nl/artikel/kpn-begonnen-met-landelijke-5g-proef
• https://tweakers.net/nieuws/152840/europese-landen-moeten-26ghz-band-voor-eind-2020-vrijmaken-voor-5g.html
• https://www.europa-nu.nl/id/vh87km1jz6v2/telecommunicatiebeleid