Op straat, in de bus, in de wachtkamer en zelfs op de fiets, kijken jongeren naar beneden om maar niets te missen van het schermpje van de smartphone of tablet. Onderzoeken geven aan dat zeker de helft van de jongeren (12 tot 16 jaar) niet zonder social media kan en dus niet zonder de draadloze telefoon. Jongeren maken zich langzaam afhankelijk van berichten via WhatsApp, Facebook, Messenger, Instagram en Snapchat. Jongeren met een sociale media verslaving worden steeds minder gelukkig blijkt uit onderzoek naast het feit dat het de gezondheid schade berokkend. Maar hoe ga je als ouders met deze situatie om?

Sociale media verslaving

Door de komst van de mobiele telefoons is minder tot geen notie meer van de omgeving. Veel mensen staren naar hun scherm, zelfs tijdens het wachten bij een stoplicht. Voor veel jongeren is het erg moeilijk om de smartphone te negeren. Jongeren die een onrustig gevoel krijgen en toch even moeten kijken. Maakt niet uit waar ze zich bevinden. Dit gedrag wordt ook wel sociale media verslaving genoemd en de panische angst om de mobiele telefoon kwijt te raken noemen we nomofonie.

Hoe ontstaat een sociale media verslaving

Waarom kunnen jongeren niet zonder de smartphone? Omdat telefoongebruik dopamine in de hersenen aanmaakt. Dopamine of het gelukshormoon is een neurotransmitter dat zorgt voor een hogere hartslag en hogere bloeddruk wat een fijn gevoel geeft. Een gevoel van euforie welke gelinkt wordt aan de smartphone. Check de telefoon en je krijgt dat fijne gevoel. Niet beseffend dat de dopamine aanmaak steeds minder wordt en de smartphone steeds vaker gecheckt moet worden om dat geluksgevoel te ervaren. Een gewoonte aanmaken en door een veelvoud van herhalingen (telefoon checken) is een verslaving is gemaakt. Een gedragsgewoonte waar normen en waarden vergeten worden (nomofobie).

Normen en waarden

In 2018 heeft 98,6 procent van alle jongeren tussen de 12 en de 18 jaar een smartphone.
Normen en waarden zijn ongeschreven regels en geen wettelijke regels. Het zijn omgangsvormen en wanneer wereldwijd iedereen zich hier aan houdt is de wereld een stuk vriendelijker en leefbaarder. Het zijn omgangsregels die door het voordoen van ouders, grootouders, buren, meesters en juffen, worden overgenomen door de jongere. Omgangsregels in zijn algemeen maar ook omgangsregels met betrekking tot het mobiel gebruik. Regels als bijvoorbeeld:
-niet bellen terwijl je in een restaurant dineert;

-niet opeens stilstaan op een drukke stoep;

-de mobiele telefoon in de jas, tas of thuis laten tijdens plechtigheden als een bruiloft of begrafenis;

-geen berichten sturen tijdens een gesprek. Appen of bellen terwijl je met iemand aan het praten bent is totale minachting naar de persoon tegenover je;

-met de mobiel gaan bellen of appen bij de kassa, wanneer je geholpen wordt door de kassière getuigt van geen respect;

-de mobiel gebruiken tijdens het fietsen of in de auto. Appen of bellen achter het stuur is te gevaarlijk. Denk aan je medemens en aan jezelf;

-op je werk tijd spenderen aan Facebook en Instagram wanneer het privé is. Doe dit thuis;

-dat je niet luid praat of gaat schreeuwen aan de telefoon. Mensen kunnen mee luisteren.

DiYo onderzoek

Het DiYo (Digital Youth) project is een langlopend onderzoek door wetenschappers van de Universiteit Utrecht naar de rol van sociaal mediagebruik en gamen in het leven van jongeren. Veel jongeren tussen de 12 en 16 jaar gebruiken een smartphone (meer dan 98%) en zijn dagelijks urenlang actief op de smartphone. Het onderzoek is begonnen in het voorjaar van 2015 en wordt jaarlijks in dezelfde periode uitgevoerd. Het onderzoek loopt in 2018 nog. Vragen die jaarlijks in het voorjaar herhaald worden zijn:
-ga je langer door met het gebruik van de smartphone dan dat je je voorgenomen had;

-kom je daardoor in de problemen;

-veroorzaakt dit meer ruzie met je ouders.

Aan de hand van vragenlijsten met dit soort vragen kan nagegaan worden in hoeverre jongeren afhankelijk zijn van het gebruik van sociale media op hun smartphone.

Groepsdruk
Beginnende smartphonegebruikers (de pubers) zijn gevoelig voor groepsdruk. Ik moet meedoen, ik mag niet opvallen, ik moet erbij horen en mag daarom geen bericht missen anders lig ik buiten de groep. De grote en moeilijke uitdaging voor ouders is om een goede balans te vinden in mediaopvoeding en het weten dat deze fase van onzekerheid bij een puber hoort. Mediaopvoeding is pas ontstaan rond het begin van de 21ste eeuw. Opvoedboeken die kunnen adviseren hoe je je kind daarbij kunt helpen, zijn er niet. Een puber iets gaan verbieden heeft geen zin. Veel wijzer is het om te praten mét je puber in plaats van tégen je puber.

Ga het gesprek aan met je kind over sociale media

Ga het gesprek aan nadat je je eerst verdiept hebt over de sociale media. Over goede en uitdagende games, apps met meerwaarde en YouTube-filmpjes. Over sexting, het versturen van erotische foto’s, het pesten en apps met meerwaarde. Praat er dan over met je kind. Praat over de wetenschappelijke onderzoeken die aangeven dat een gevaar voor de gezondheid mogelijk is. Behandel je kind als een adult waarbij jij als ouder de volwassen adult bent. Jíj bent en blijft de volwassene. Maak samen duidelijke regels en maak een einde aan meningsverschillen door compromissen te sluiten. Maak beslissingen in overleg welke voor beide partijen aanvaardbaar zijn. Een beslissing over bijvoorbeeld:
-geen telefoon aan tafel, slaapkamer en tijdens het huiswerk;

-de wifi-router die ’s nachts uitgezet wordt. Bepaal samen de tijdsduur, bijvoorbeeld van 21.00 tot 07.00 kan er niet draadloos gecommuniceerd worden;

-verkeer en mobielgebruik niet samen gaan. Dat de smartphone gebruikt mag worden wanneer je zoon of dochter van school thuis is;

-de financiën. Beslis als ouder niet waar je kind het zakgeld aan uitgeeft maar bespreek samen de maandelijkse kosten voor de smartphone en bespreek samen een maximum;

-geef zelf het goede voorbeeld wat betreft het smartphone gebruik.

Maak afspraken voor iedereen

Sociale media en games zijn niet weg te denken in dit digitale tijdperk van de generatie Z* (geboren tussen 1995 en 2010). Het is de eerste generatie die opgroeit met internet en draadloos communiceren. Ze hebben geen posters van popsterren boven hun bed hangen, maar volgen influencers op social media. Influencers zijn mensen die enorm aanwezig zijn op platforms als Yuo Tube, Instagram en Snapchat door te bloggen of vloggen en zijn afhankelijk van het aantal volgers.
Als je als ouder ziet dat het smartphone gebruik ten koste gaat van de schoolresultaten, van het echte contact met de omgeving en dat de alerte lieve zoon of dochter tot een depressieve, snibbige en ontevreden zoon of dochter veranderd, dan maak je je zorgen. Kan dit gebruik van de smartphone aan banden gelegd worden zonder ruzie? Maak hier samen met je gezin afspraken over en gelden voor het hele gezin. Afspraken zoals:
-de smartphone helemaal uitzetten met een verjaardag, bijzondere dag of bij het spelen van een gezelschapsspel;

-af en toe proberen om de smartphone niet mee nemen wanneer je (kort) de deur uitgaat;

-een centrale plek creëren voor alle smartphone’s waardoor de afstand groter wordt om je smartphone te checken;

-geen smartphone als wekker gebruiken. Koop als ouder een reiswekker met een batterij.

*Generatie Z of iGeneratie

Generation Z of ook wel iGeneratie zijn de jongeren die zich in 2018 nog niet begeven op de arbeidsmarkt. Het zijn de opvolgers van Generatie Y (geboren in de periode 1982 tot 2001). Deze generatie groeit op in een digitale wereld. Het is de eerste generatie die zijn opgegroeid met internet en draadloze communicatie. Deze generatie heeft geen posters van popsterren boven hun bed hangen, maar volgen influencers.