
Een datacentrum is een industrieel, hoog-beveiligd gebouw, speciaal ontworpen om computerservers met digitale applicaties continu draaiende te houden; 365 dagen per jaar, 7 dagen per week, 24 uur per dag. Nederland hoort al jaren tot de digitale koplopers van Europa, met een grote concentratie datacenters.
Het grootste datacenter van Nederland is de hyperscale-vestiging van Microsoft in Middenmeer (gemeente Hollands Kroon, Noord Holland). Dit gigantische datacentrum verbruikt alleen al zo’ n 1,17 terawattuur (TWh) aan stroom per jaar, wat neerkomt op ongeveer 1 procent van het totale elektriciteitsverbruik van heel Nederland.
In November 2026 telde Nederland al bijna 200 grote en 300 kleinere datacenters en daar komen de komende tijd zeven grote datacenters bij. Voor die locaties heeft de overheid al eerder vergunning afgegeven en daardoor komen ze er.Omdat bedrijven de vergunningen al hebben, kan de bouw van deze hyperscalers* doorgaan. De bouw geldt inmiddels als omstreden, vooral omdat ze veel stroom vragen en het stroomnet in de afgelopen jaren vaak geen plek meer had voor nieuwe huizen en bedrijven.
* Een hyperscaler is een datacenter als het voldoet aan strenge normen. De normen zijn:
a: een bebouwde vloeroppervlak van meer dan 10 hectare en
b: een elektrisch aansluitvermogen van 70 megawatt (MW) of meer (MW is de eenheid van vermogen). 1 MW = 1.000.000 Watt en 106 watt of zoals vroeger: ca. 1.360paardenkracht (pk).
Digitale Infrastructuur
Datacenters zijn een belangrijk schakel in de digitale infrastructuur; zonder datacenters kan data niet worden opgeslagen of verwerkt, en zonder de overige infrastructuur kan die data niet worden verzonden. Maar alleen al de ongeveer 45 grotere datacenters in Nederland verbruiken samen zo’ n 4,72 TWh (terawattuur) en 4.720 GWh (gigawattuur) aan stroom, per jaar. 1 GWh is gelijk aan 1 miljard wattuur (1.000.000.000 Wh). Het stroomverbruik van datacenters in Nederland is de afgelopen jaren gigantisch gestegen door de groei van de digitale infrastructuur en kunstmatige intelligentie (AI). Op dit moment (november 2026) telt Nederland al bijna 200 grote en 300 kleinere datacenters. Daar komen er naar verwachting nog zo’ n 200 bij. De bestaande datacenters leggen nu al een enorm druk op de Nederlandse stroomvoorziening. Het grootste datacentrum van Nederland gebruikt evenveel stroom als één procent van het totale Nederlandse stroomverbruik.
Datacenters en stroomnet
Datacenters met servers en krachtige computers die digitale informatie opslaan en verwerken, gebruiken steeds meer van de beschikbare stroom in Nederland. Het enorme datacenter van Microsoft in Noord-Holland gebruikt ongeveer 1 procent van alle stroom in Nederland. Dat blijkt uit gegevens die de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) openbaar heeft gemaakt. Het is voor het eerst dat duidelijk wordt hoeveel elektriciteit bepaalde grote datacenters in Nederland verbruiken, al ontbreken de cijfers van Google. Een van de grootste datacenters van Nederland, bij het dorp Middenmeer, is van Microsoft. Het verbruikte vorig jaar 1,17 terawattuur (TWh) aan stroom. In totaal verbruikt Nederland vorig jaar in totaal ruim 112 TWh elektriciteit, blijkt uit voorlopige cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Twee andere giga-datacenters zijn van Google. Een daarvan staat in de buurt van die van Microsoft, het andere in Eemshaven Groningen. Het verbruik daarvan wil het bedrijf echter niet bekendmaken.
In Nederland is geen landelijk vestigingsbeleid voor datacenters. Het kabinet wijdde er in het regeerakkoord niet meer dan één regeltje aan: er staat dat het kabinet de bouw van “Europese autonome datacenters stimuleert”! Datacenters zijn belangrijk voor de steeds snellere en efficiëntere digitalisering van de samenleving, is de gedachte.
Zo gaat Gelderland deels op slot voor nieuwe aansluitingen op het stroomnet
Een aantal gemeenten in Gelderland gaat op slot voor nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet. Dat heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) 3 november 2026 bekendgemaakt. Nieuwe aanvragen moeten vanaf volgend jaar wachten tot er capaciteit vrijkomt. Het gaat om de gemeenten:
– Aalten,
-Bronckhorst,
-Doesburg,
-Doetinchem,
-Duiven,
-Lochem,
-Montferland,
-Oost Gelre,
-Oude IJsselstreek,
-Westervoort,
-Winterswijk,
-Zevenaar,
-Zutphen en een deel van
-Berkelland,
-Brummen en
-Voorst.
In 2030 verdubbelt het stroomverbruik mogelijk naar 10 procent van het Nederlandse totaal, of zelfs nog meer.
De nieuwe datacenters gaan veel meer energie gebruiken dan de meeste die nu in ons land staan. Sommige zullen straks net zo veel stroom gebruiken als een kleine tot middelgrote stad. Stuk voor stuk krijgen de nieuwe datacenters een stroomaansluiting van tientallen tot zelfs meer dan 100 megawatt. Een groot nadeel van datacenters is hun enorme druk op het elektriciteitsnet, maar ook;
-een grote ruimtebeslag,
-milieubelasting door koeling en
-een fors hogere CO₂-uitstoot van datacenters dan eerder werd geraamd door de opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). En dat terwijl er duizenden bedrijven op de wachtlijst staan voor toegang tot het stroomnet en een aantal gemeenten in Gelderland dus zelfs op slot gaan voor een nieuwe aansluitingen op het elektriciteitsnet. Dat heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) bekendgemaakt.
Voorkeursbehandeling stroom
Op een vol stroomnet (netcongestie) wordt vanaf 1 juli 2026 door een voorkeursbehandeling bepaald door regels van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) voor het verdelen van de beperkte ruimte op het stroomnet en krijgen projecten met een groot maatschappelijk belang voorrang op de wachtlijst boven de reguliere aanvragen. Niet de grootte van een aansluiting telt, maar het doel van een project naast stroom, CO2 en water.
CO2 verbruik
Datacenters stoten CO₂ ((koolstofdioxide) uit door een combinatie van hoog energieverbruik, de samenstelling van het elektriciteitsnet en de productie van de hardware. CO₂ is een kleurloos en geurloos gas dat bestaat uit één koolstofatoom en twee zuurstofatomen. De wereldwijde CO₂-uitstoot van datacenters bedroeg in 2025 naar schatting 286 megaton. Dat is 57 procent hoger dan eerdere ramingen van het IEA (Internationaal Energieagentschap). Zonder verduurzaming verdubbelt die uitstoot richting 2030. Ook Nederland voelt de druk.
Naast stroom en CO₂ zijn data-centers grootverbruikers in Nederland van water
Ook waterverbruik wordt een steeds belangrijker aandachtspunt. Water is nodig vooral voor koeling waarbij warme lucht wordt afgekoeld door te vernevelen. Wereldwijd verbruikten datacenters in 2025 naar schatting 814 miljard liter water, waarvan ongeveer driekwart indirect samenhangt met elektriciteitsopwekking en de rest met koeling en chipproductie. Voor de Nederlandse markt komt de raming uit op 10,8 miljard liter per jaar.
Bronnen:
https://www.nu.nl/klimaat/6379199/energieverbruik-datacenters-stijgt-explosief-en-zet-stroomnet-verder-onder-druk.html
https://www.ictmagazine.nl/nieuws/co%E2%82%82-uitstoot-datacenters-stukken-hoger-dan-gedacht/
Foto:file:///C:/Users/Gebruiker/3D%20Objects/Pictures/Datacentrum%20A’%20dam
https://images.cdn.nos.nl/5/2/P/W/X/X/vYCRPeTTAUEDcHziCdSEaCYzekqx5APZUiNZ1tR/8x58x3984x2241-768×432.webp
Reacties door Ria Luttikhold