Hebben we het recht om te leven zonder digitale identiteit?

Zoals de EDI-Wallet (Europese Digitale Identiteit), het digitale identiteitsbewijs dat door de EU is ontworpen en vanaf 2027 zijn alle EU-lidstaten verplicht hun burgers een zogenaamde ‘EDI-Wallet’ aan te bieden: een app waarmee je een ‘digitale identiteit’ kunt opbouwen. Dit is niet slechts een digitaal identiteitsbewijs, zoals de digiD. Zie het als een digitale dubbelganger van jezelf, waarin alle gegevens die over jou bekend zijn, kunnen worden opgeslagen – je medische historie, je genetische data, je banksaldo, je belastinggegevens, je reisgeschiedenis, al je contractuele relaties met de overheid, je diploma’s, en ga zo maar door. Als straks iedereen zo’n digitale tweeling heeft, is het nog maar een kleine stap naar een totalitaire surveillancemaatschappij.

EDI wallet en gemeenten
De digitale ontwikkelingen gaan razendsnel en dat is ook te merken bij gemeenten. In heel Europa wordt gewerkt aan een nieuwe standaard voor digitale identificatie: de European Digital Identity Wallet (EUDI‑wallet, in Nederland ook wel de EDI-wallet of NL-Wallet genoemd). Deze ontwikkeling volgt uit de herziene Europese eIDAS‑verordening (eIDAS 2.0)*, die publieke organisaties verplicht om digitale identiteiten uit zo’n wallet te kunnen accepteren. De verordening rust op drie pijlers: de Europese portemonnee voor digitale identiteit (EUDI-wallet), de elektronische vertrouwensdiensten (vertrouwensdiensten ondersteunen de rechtsgeldigheid van online handelingen) en de elektronische identificatie (eID)*. 

* De eIDAS-verordening regelt de Europese digitale identiteit en vertrouwensdiensten in alle lidstaten.

 Het nieuwe model van de identiteitskaart bevat de volgende kenmerken: 
1. Een kleine tweede pas kleurenfoto van de kaarthouder (Stereo Laser Image®)
als extra beveiligingskenmerk naast de grotere pasfoto. Een Stereo Laser Image (SLI®) is een geavanceerd echtheidskenmerk in Nederlandse reisdocumenten en identiteitskaarten,
2. voelbare elementen voor personen met een visuele beperking en betere herkenning. Het reliëf is voelbaar en onder bepaalde lichtval is ook de tekst “Koninkrijk der Nederlanden” zichtbaar,
3. kinegram®.0p de Nederlandse identiteitskaart, rechts onder de afbeelding van de tweede foto, is een kinegram, een geavanceerd echtheidskenmerk. Het is een transparante, metallische of gekleurde folie waarin een speciale afbeelding is verwerkt. Wanneer je het document kantelt of draait, verandert de afbeelding van vorm en kleur, en lijkt het alsof het beeld vloeiend beweegt,
4. QR-code op de achterzijde. Deze QR-code vervangt het Burgerservicenummer (BSN) dat vroeger zichtbaar op de voorkant stond en een
5. Ingebouwde chip met twee vingerafdrukken en persoonlijke gegevens. De gemeente neemt de vingerafdrukken af via een elektronische lezer (meestal van de beide wijsvingers).

Een digitaal model van stad of dorp, de Social Digital Twin-City
De Social Digital Twin-City is een digitaal model (Artificial Intelligence (AI) of kunstmatige intelligentie) van de stad waarin gegevens over veiligheid, leefbaarheid en sociale omstandigheden met behulp van kunstmatige intelligentie worden geanalyseerd en met elkaar verbonden. Dit zwaar gesubsidieerde initiatief is omgeven met onduidelijkheid.  

De nieuwe inlichtingenwet
De inlichtingendiensten AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) en MIVD (Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) krijgen meer ruimte om informatie te verzamelen en onderzoeken uit te voeren. De huidige Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) stamt uit 2017 en is daarmee bijna tien jaar oud. Op 28 augustus 2026 keurde de Ministerraad het wetsvoorstel voor de Wet bescherming op nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv) goed. 

Tegenspraak op de wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv)
“Een totale uitholling van de rechtsstaat door diensten die zijn losgezongen van de maatschappij.” Zo typeert softwareontwikkelaar en technologiecommentator Bert Hubert het wetsvoorstel op de Wbnv. Hubert werkte van 2003 tot 2006 bij de AIVD en was in 2021-2022 korte tijd lid van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB), die toezicht houdt op het gebruik van bijzondere inlichtingenbevoegdheden door de Nederlandse geheime diensten.

Het openbaar Ministerie en de Nederlandse wet omschrijven computervredebreuk zelf als het opzettelijk en wederrechtelijk (zonder toestemming of recht) binnendringen in een computer, server, smartphone of netwerk.

Krijg je dan vaker een groot cyberincident zoals bij Albert Heijn?Cybersecuritydeskundigen noemen het zeer aannemelijk dat er iemand is binnengedrongen in de systemen van Albert Heijn. Sinds zondagmiddag 11 oktober 2026 liggen de online-systemen van de supermarktketen plat, wat tot grote problemen leidt. Als gevolg van de storing zijn systemen van Albert Heijn niet beschikbaar, online bestelde boodschappen kunnen niet worden bezorgd en distributiecentra liggen stil, waardoor winkels kampen met lege schappen.

Ook de wereldorde is in de afgelopen tien jaar flink veranderd.
De internationale verhoudingen zijn veranderd. Rusland voert steeds meer een hybride oorlog (oorlogsvoering met een combinatie van militaire en niet-militaire middelen) tegen het Westen en ook China is assertiever geworden. Rusland voert de hybride oorlogsvoering op Europees grondgebied steeds verder op. Hoewel niet altijd bewezen kan worden dat Rusland achter dit soort acties zit, steekt het Kremlin zelf niet onder stoelen of banken dat het onrust wil kweken. In tegenstelling tot Rusland, richt de Chinese hybride strategie zich primair op het digitaal infiltreren van kritieke infrastructuren en het creëren van strategische economische afhankelijkheden.

Hoe ver mogen inlichtingen- en veiligheidsdiensten gaan?
 Op 26 augustus 2026 is de internetconsultatie van het voorstel voor de nieuwe Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv) gestart. Met deze nieuwe dreigingsgerichte wet kunnen AIVD en de MIVD sneller en beter dreigingen onderkennen.

Bronnen
https://deanderekrant.nl/nieuwe-inlichtingenwet-brengt-surveillancestaat-dichterbij/
https://nos.nl/artikel/2634740-groot-cyberincident-bij-albert-heijn-je-neemt-niet-zomaar-zulke-maatregelenhttps://filmkrant.nl/interview/bregtje-van-der-haak-over-ubiquity/
Foto: https://deanderekrant.nl/bestellen/50x-themakrant-de-digitale-fuik-september-2026/#product-gallery-6ace3c3d9c6a3