Het gebruik van smartphones onder jongeren is een veelbesproken onderwerp dat zowel grote voordelen voor sociale verbinding heeft alsook serieuze risico’s voor de gezondheid. Overmatig smartphonegebruik onder jongeren kan leiden tot ernstige mentale, fysieke en sociale problemen, waaronder chronisch slaaptekort, concentratieverlies en een verhoogd risico op angst en depressie, zegt Esther van Fenema*.

*Esther van Fenema is psychiater en steunt sociaal media-verbod voor jongeren: ‘Ik vertrouw de big techbedrijven voor geen cent dat ze het belang van het ontwikkelende kinderbrein voor ogen hebben. Die hebben belang om geld te verdienen”.

Sociale en gedragsproblemen
Online contact vervangt soms waardevol persoonlijk contact met leeftijdsgenoten, wat gevoelens van eenzaamheid kan versterken en wat online risico’s vergroot zoals:
-dat de telefoon makkelijk toegang bied dan tot schadelijke invloeden zoals cyberpesten, online intimidatie en ongepaste content,
-dat slechtere schoolprestaties door gebrek aan focus en te weinig slaap, het gevolg zijn, en dat door
-controleverlies: het gedrag kan omslaan in een problematische beeldschermverslaving, waarbij het dagelijks leven volledig wordt verstoord.

Geen telefoon in je hand verbod in het verkeer
Dit smartphoneverbod uit 2019 heeft betrekking op het algehele verbod op het vasthouden van mobiele apparaten in het verkeer en sinds 1 januari 2024 is ook de start van de landelijke richtlijn van de Rijksoverheid, die hiermee smartphones, tablets en smartwatches verbiedt in klaslokalen van het voortgezet onderwijs.
Schooljaar 2024-2025: werd dit verbod officieel uitgebreid naar het basisonderwijs en het speciaal onderwijs.

De schade van de smartphone en sociaal media gebruik
De geestelijke schade van de smartphone en sociaal media is gigantisch en geeft mentale, fysieke en sociale problemen.

Mentale problemen als;
-Slaaptekort: Het blauwe licht en prikkels voor het slapengaan zorgen voor een slechte slaapkwaliteit doordat het blauwe licht het slaaphormoon (melatonine) aantast,
–Concentratieverlies: Continu schakelen tussen de telefoon en andere taken trekt een zware wissel op het concentratievermogen. Onderzoek van de Universiteit vab Amsterdam (UvA)  toont aan dat 82% van de jongeren sneller afgeleid is door een social app en
-angst en stress geeft: Jongeren ervaren vaak ‘FOMO’ (Fear Of Missing Out) en voelen een constante sociale druk om direct op berichten te reageren,
–een negatief zelfbeeld hebben: Het online vergelijken met de perfecte plaatjes van anderen op visuele platformen kan leiden tot onzekerheid en een lagere zelfwaarde.

Fysieke problemen geven als;
-Oogklachten: Langdurig turen naar een klein scherm van dichtbij veroorzaakt vermoeide ogen en wazig zien.
-een slechte houding: Veel jongeren hebben last van nek- en rugklachten (’tabletnek’) door een constante voorovergebogen houding,
-Minder beweging hebben: Veel schermtijd gaat direct ten koste van sporten, buitenspelen en fysieke activiteit,
-meer verkeersongevallen er plaats vinden: Het gebruik van de smartphone op de fiets verhoogt het risico op ongelukken aanzienlijk. Volgens data over van Veiligheid in het Verkeer speelt de telefoon een rol bij 1 op de 5 fietsongelukken onder jongeren.

Het boek The Anxious Generation van Jonathan Haithvertaald  als Generatie Angststoornis, gaat over de generatie-Z (mensen die zijn geboren tussen ongeveer 1997 en 2012) en die bovenmatig vaak last hebben van angststoornissen of andere sociale problemen. Haidt ziet dat rond 2012 ineens een enorme toename in. Zijn these: de smartphone, die rond die tijd mainstream werd, zorgt voor allerlei problemen. Met name meisjes hebben er last van, schrijft de sociaal psycholoog.

Cocaïne versus smartphone
Omdat we sinds die tijd constant op zoek kunnen gaan naar likes en retweets, heeft dat een enorm effect, zegt Van Fenema (psyciather). “Het zet ons beloningssysteem constant on fire”, zegt ze. Dit geldt potentieel voor iedereen die een smartphone heeft, en de jongste generatie groeit er zelfs mee op. “Iemand zei laatst: het is alsof je een hele generatie laat opgroeien met cocaïne in zijn zak”, aldus Van Fenema. “De verslavende effecten zijn enorm want voor je brein maakt het niet uit. Of het nu seks, drugs, gamen of de smartphone is, het is hetzelfde mechanisme.” Het brein is op zoek naar dopamine. Volgens Haidt zorgt de smartphone voor minder slaap, slechtere spanningsboog, minder sociaal contact, meer eenzaamheid en een slechter zelfbeeld. “Eigenlijk alles wat slecht is als je opgroeit”, zegt psychiater Van Fenema.

Maatschappelijke reacties op de trend
-Overheidsadviezen: Organisaties en experts, waaronder de Rijksoverheid , adviseren strengere leeftijdsgrenzen en raden aan om te wachten met sociale media tot een leeftijd van 15 jaar,
-Schoolverboden: Op steeds meer scholen zijn smartphones inmiddels volledig verboden in de klas om de focus en het onderlinge contact te herstellen,
-De ‘Dumbphone’-trend: Een groeiende groep jongeren (Gen Z) kiest bewust voor oudere, simpele telefoons zonder internet om te ontsnappen aan de digitale druk.

Ook in Nederland gaan regelmatig stemmen op voor zo’ n verbod.

Foto en tekst; https://www.nu.nl/tech/6399908/minimumleeftijd-voor-sociale-media-in-nederland-kan-maar-uitvoering-blijkt-lastig.html
https://www.nporadio1.nl/nieuws/podcast/d2d44ded-c6dd-4ff8-8c55-2d138a626d5a/smartphone-is-vernietigend-voor-jongeren-werkt-hetzelfde-als-cocaine